Voor de Tweede Wereldoorlog woonden er 17.000 Joden in Den Haag. Van de oude ‘Joodse wijk’ is weinig meer terug te vinden, maar de geschiedenis van de bewoners blijft boeien.
Het Haags Gemeentearchief deed een bijzondere oproep: ‘Wie herkent de mensen op deze filmbeelden?’ Het leidde tot veel reacties van het publiek, die het mogelijk hebben gemaakt de mensen in het filmpje te identificeren. Het gaat om de leden van een Joods gezin: Barend Sander de Groot, Eva de Groot-Allegro, met hun dochters Anna Thea en Theodora Anna. De film is vermoedelijk gemaakt in de zomer van 1941. Het hele gezin is op 11 juni 1943 in kamp Sobibor vermoord. Maar er zijn nog steeds vragen.
Op maandag 4 oktober 2021 kreeg Pacifico Marchesini in de synagoge van de Liberaal Joodse Gemeente in Den Haag postuum de Yad Vashem-onderscheiding uitgereikt voor zijn hulp bij de redding van Joodse inwoners van Den Haag.
Op 12 oktober 1935 werd in Den Haag bij het Landgoed Oosterbeek het complex Filmstad geopend. Het was een project van ondernemer, filmmaker en filmvertoner Loet Cohen Barnstijn (1880-1953). Een bijdrage van Raymund Schütz.
Niet Mauthausen was de dodelijkste plek voor de eerste in februari 1941 in Amsterdam opgepakte Joden, blijkt uit het boek van Wally de Lang. Hun laatste uur sloeg in de gaskamer van het duistere kasteel Hartheim in Oostenrijk. Onder hen ook twaalf Hagenaars. Wally de Lang bracht een afschuwelijke massamoord aan het licht.
In de 18de eeuw is de Haagse bevolking verschillende malen geteisterd door een pokkenepidemie. In 1758, 1762, 1766, 1770, 1773 stierven in Den Haag jaarlijks meer dan 1000 mensen ten gevolge van deze ziekte. Het aantal patiënten is waarschijnlijk circa zeven keer zo groot geweest. Vooral jonge kinderen werden in de epidemiejaren getroffen.
In Den Haag werd gediscussieerd over het wel of niet laten inenten tegen het pokkenvirus, ook in Joodse kringen. De sefardische rabbijn Solomoh Saruco was tegenstander. Voorstander was de geleerde Abraham Hamburger. Hij was ook bekend als Abraham Nansich en woonde in het hart van de Joodse buurt in Den Haag.
Bestuurslid van de Stichting Joods Erfgoed Den Haag dr. Corien Glaudemans deed onderzoek naar de onbekende geschiedenis van honderden Joodse mannen uit Den Haag die in 1942 gedwongen waren dwangarbeid te verrichten in een van de Nederlandse werkkampen in Noordoost-Nederland. Haar onderzoek werd eind vorig jaar in het Jaarboek van de Geschiedkundige Vereniging Die Haghe gepubliceerd en is nu ook in boekvorm verschenen.
Jacob Levie de Reeder (1905-1944), was een begaafde Haagse pianist en componist. Zijn kleinkind tekende zijn levensverhaal op. De compositie Het Lied van de Zee van Jacob de Reeder is bewaard gebleven.
Over de geschiedenis van de broers Bernard en Jaap Matz uit Scheveningen schreef Dennis Koopman een indrukwekkend boek. De broers wisten in de Tweede Wereldoorlog verschillende keren op het nippertje uit handen van de bezetter te blijven. Ze schuilen in Den Haag en omstreken, in Baarn, Delft en uiteindelijk op een boerderij in Schipluiden.
Om de herinnering aan de Joodse familie Hamme uit Den Haag vast te leggen verschijnt deze week het boek ‘Ze leven niet meer, maar bestaan wel. De familie Hamme’. De huidige bewoner van de woning van de familie Hamme, Bert Kreemers, tekende de herinneringen op.
Op zondagmiddag 23 februari houdt dr. Corien Glaudemans, bestuurslid van de Stichting Joods Erfgoed Den Haag, een lezing over haar onderzoek naar Joodse Hagenaars die van juni tot oktober 1942 gedwongen waren arbeid te verrichten in Nederlandse werkkampen in noordoost-Nederland. Belangstellenden zijn welkom.
Veel van het vooroorlogse amusement werd gevoed door een stroom van Joodse artiesten. Een paar grote namen en locaties zijn in het collectieve geheugen bewaard gebleven, maar van de meeste weten we niets meer. Casper Postmaa deed onderzoek naar het Haagse Cabaret Hollandais met Sara Lessing alias Ilona Palmay.
Op zaterdag 16 november 2020 won tijdens The Hague Global Cinema Festival in het Filmhuis Den Haag de documentaire ‘Remembering: The Maurits Kiek Story’ van de Amerikaanse filmmaakster Cheryl Halpern over de Joodse verzetsman Maurits Kiek uit Den Haag de tweede prijs voor de beste documentaire.
In Den Haag stonden tot aan het begin van de Tweede Wereldoorlog tientallen zogenaamde sjabbatpaaltjes. In deze bijdrage wordt verhaald waar deze paaltjes stonden en waarvoor ze dienden.
In Den Haag was van 1932 tot 1941 en van 1945 tot begin jaren ’50 de Joodse padvindersgroep T.O.P. actief. De hoofdlijnen uit de geschiedenis van de groep zijn in een artikel beschreven. De auteur Hans van Spanning beschrijft kort ook andere Joodse scoutinggroepen in Nederland.
Op 18 augustus 1942 – 75 jaar geleden – vond in Den Haag het eerste transport van Joden met de trein vanuit het Station Staatsspoor (thans Centraal Station) naar Westerbork plaats. Fokke Zwaan schrijft over de familie Raphalowiz, die in deze trein zat.
Mr. L.E. Visserlezing 2019 door prof.dr. Marjan Schwegman ‘ “Niet domweg als Joden ten onder gaan”. Lodewijk Ernst Visser en het verzet van Joodse Nederlanders ‘. Met een inleiding door Mr. Maarten Feteris, president van de Hoge Raad der Nederlanden.
Het bestuur van de Stichting Joods Erfgoed Den Haag heeft de eer u uit te nodigen voor de vijfde “Mr. L.E. Visserlezing”. Deze heeft plaats op donderdag 13 juni 2019 om 15.30 uur in de Mr. L.E. Visserzaal van de Hoge Raad der Nederlanden, Korte Voorhout 8 te Den Haag. De lezing ‘Niet domweg als Joden ten onder gaan. Lodewijk Ernst Visser en het verzet van Joodse Nederlanders’ zal worden gehouden door prof.dr. Marjan Schwegman.
Toespraak van Robert Kiek, zoon van Maurits Kiek, bij de Nederlandse première van de documentaire Remembering: The Maurits Kiek Story. De documentaire Remembering: The Maurits Kiek Story is gemaakt door Cheryl Halpern.
De Stichting Joods Erfgoed Den Haag organiseert op 2 mei 2019 de presentatie en de première van de Engelstalige documentaire ‘Remembering: Maurits Kiek’ van de Amerikaanse documentairemaakster Cheryl Halpern. Zij heeft een film gemaakt waarin het leven van de Joodse verzetsman Maurits Kiek (1909-1980) uit Den Haag centraal staat. U bent van harte uitgenodigd bij de presentatie aanwezig te zijn (aanmelding verplicht).
Het CHAJ-centrum aan de Spaarwaterstraat 200 heeft een nieuwe ‘venster’tentoonstelling. In de ramen van het gebouw is de expositie ’18 lichtpunten in Joods Den Haag’ te zien.
